Hoe maak je de beweging van buiten naar binnen?

Soms zijn we zo druk met dingen buiten onszelf – voldoen aan verwachtingen van anderen, dingen voor elkaar krijgen, bezit verzamelen – dat we onszelf kwijt raken. Onrust, gejaagdheid en stress zijn daarvan het gevolg. Hoe keer je deze naar buiten gerichte beweging om naar binnen?

Een inspirerend ‘recept’ vind ik in een boek van Irvin D. Yalom, ‘Tegen de zon in kijken’. Yalom baseert zich op de filosoof Schopenhauer. Het enige wat telt, is wat je bént.

Rijkdom, bezit, aanzien noch reputatie maken je gelukkig. Materiële zaken zijn een illusie. Hoe meer we bezitten, des te meer we willen hebben. Of hoe banger we zijn om kwijt te raken wat we hebben. Als je in stress of angst leeft over bezit, heb jij geen bezittingen maar hebben de bezittingen jou.

Schopenhauer schrijft: “De helft van onze zorgen en angsten komt voort uit het feit dat we ons druk maken over wat anderen denken.” De drang een goede indruk te maken kan zo groot zijn dat je jezelf verlaat. Wat andere mensen denken is een hersenspinsel dat van het ene op het andere moment kan veranderen. Opvattingen hangen aan een zijden draad en maken ons tot slaaf van wat anderen denken of, van wat wij denken dat ze denken. Een stressvolle illusie om in te leven.

Het enige wat er werkelijk toe doet, is wat we zijn. Een zuiver geweten is volgens Schopenhauer van meer betekenis dan een goede reputatie. Het belangrijkste waar we naar zouden moeten streven is een gezonde geest in een gezond lichaam. Zo leven brengt je volgens hem een onuitputtelijk reservoir aan ideeën, onafhankelijkheid en een moreel hoogstaand leven. Gemoedsrust als bron van geluk ontleen je aan het besef dat het niet de dingen zijn die ons verontrusten, maar onze interpretatie van de dingen.

Waar zit jouw goudmijn?

“Er lopen maar weinig mensen rond die echt denken dat ze in de kloven van de maatschappij vallen en verdwijnen. In plaats daarvan duiken de hele dag duizenden gedachten op.” (Byron Katie)

Dat klopt in mijn ervaring helemaal. Zo had ik afgelopen week in mijn mailbox twee mailtjes (één zakelijk en één privé) waar ik bepaalde gedachten over kreeg die irritatie opleverden. Kleine akkefietjes, eigenlijk de moeite niet waard om aandacht aan te besteden en daarom ga je dan meestal weer gauw over tot de orde van de dag. En zo loop je, zo is mijn ervaring, een goudmijn mis. De goudmijn van jouw waarheid en jouw vrijheid.

Toen The Work of Byron Katie op mijn pad kwam, dacht ik dat je The Work pas ging doen als je er echt zelf niet meer uitkwam (mijn gedachte destijds ‘Je moet wel ver heen zijn om The Work te gaan doen’). Ik redde me altijd wel op de een of andere manier. Ik zou zeker niet in de kloven van de maatschappij vallen en verdwijnen.

En ik heb ontdekt dat juist in de kiertjes van een irritant mailtje, een vervelend telefoontje of iets anders ‘kleins’, de opening zit naar vrijheid, helderheid, verbinding en authenticiteit. The Work kun je natuurlijk toepassen op ‘grote’ dingen en in mijn ervaring zijn het ook de dagelijkse akkefietjes op het werk en in je persoonlijk leven die je bij jouw goudmijn brengen.

Waar zit jouw goudmijn, verstopt in jouw akkefietjes van de afgelopen dagen, week, maand of langer geleden?

Wil je weten hoe je daarmee The Work kunt doen, ga dan eens naar www.thework.com of neem contact met me op.

 

Met wie vergelijk jij je?

“Als ik mezelf vergelijk met anderen, is er altijd één die verliest en dat ben ik!” (Byron Katie)

Jezelf met anderen vergelijken is voor de meesten van ons zo’n automatisme dat het onbewust en als vanzelf gaat: hij is beter/minder dan …., zij zijn beter/minder dan …, ik ben beter/minder dan …. In de vergelijking kun je dus ook winnen. Of niet? Hoe werkt dat?

Ik heb me veel vergeleken met mensen die iets konden wat ik niet kon of die iets wisten wat ik niet wist. Dat werkte stimulerend om zelf aan het werk te gaan, me ergens in te verdiepen of te ontwikkelen. Dat is een bekend verschijnsel waar het om draait in (top)sport of andere competitieve omgevingen: beter worden!

Vergelijking en competitie kunnen je dus iets waardevols brengen.

En tegelijk neemt het iets weg. ‘Beter willen worden’ vanuit de vergelijking met anderen is een vernauwing in je manier van kijken en denken: je ziet alleen wat er niet is en je let bij anderen vooral op wat die wel hebben wat jij (nog) niet hebt:

een bepaald uiterlijk, een vaardigheid of talent, geld of succes, macht of invloed, relaties of spirituele ontwikkeling, en zo gaat dat eindeloos verder.

Het belangrijkste wat we dan missen, is zien wat er wél is en dat volledig waarderen. Zowel bij mezelf als bij anderen. Dat opent de weg naar een andere manier van kijken. Zo ontdek ik hoe ieder mens mij iets kan leren. Juist degene die ik om een of andere reden niet zo zag zitten.

Waarderen wat er wel is, bij mezelf en bij anderen, klinkt als een open deur. Je hoort dan vaak zeggen: “Je moet accepteren”. En dat is het niet voor mij. Het vraagt actieve inzet, soms hard werken om waarderend te leren kijken naar jezelf, naar wie je werkelijk bent én naar anderen. Dat is niet snel gerealiseerd. De weg naar eenvoud is een lange weg.

Waar zit in jouw leven of werk de vergelijking, de competitie met anderen? Wat levert jou dat op? En wat zie je daarbij over het hoofd, bij jezelf en bij anderen?

Hoe krijg ik invloed en neem ik verantwoordelijkheid?

Mijn werkplezier gaat eraan als ik me buiten mijn eigen invloed en verantwoordelijkheid bevind, feitelijk of alleen in gedachten. Als ik me – in gedachten – druk maak over wat er mis is met het beleid, de service, het werk van afdeling X, het management, etc., ervaar ik een vervelend gevoel. Mijn werkplezier komt terug als ik me richt op mijn eigen concrete invloed en daar 100% verantwoordelijkheid voor neem. Hoe werkt dat in de praktijk?

– Als je op je werk een vervelend gevoel ervaart, kijk dan eens in wiens ‘zaak’ (invloed en verantwoordelijkheid) je je op dat moment bevindt?

– Zit je in de ‘zaak’ van de beleidsmakers, servicedesk, de collega’s van afdeling X of het management? En dus niet in je eigen ‘zaak’?

– Op welk moment heb je je eigen ‘zaak’ verlaten?

– Hoe ziet jouw ‘zaak’ er op dit moment precies uit? Waarop heb jijzelf concreet invloed en waarvoor neem jij concreet verantwoordelijkheid?

– Kijk hoe je zo snel mogelijk kunt terugkeren naar jouw ‘zaak’. Wat is jouw concrete invloed op dit moment, hoe kun je die inzetten en waarvoor kun jij 100% verantwoordelijkheid nemen?

– Doe het!

– Totdat je – dankzij stress of een ander vervelend gevoel – merkt dat je je eigen invloed en verantwoordelijkheid weer verlaten hebt en bezig bent met die van anderen.

– Begin dan weer rustig opnieuw met deze vragen.

Het belang van menselijke betrekkingen

“Al 30 jaar gaat het depressiviteitscijfer in de Westerse samenlevingen alleen maar omhoog. Als me gevraagd zou worden waar we zouden moeten beginnen om die tendens om te gooien, zou ik antwoorden dat we het geweld in de dagelijkse intermenselijke betrekkingen zouden moeten aanpakken, zowel tussen echtparen, ouders en kinderen of buren als op de werkplek.”

Aldus de Franse psychiater dr. David Servan-Schreiber. In zijn inspirerend boek ‘Uw brein als medicijn’ geeft hij (klassiek opgeleid medicus) werkzame alternatieven voor traditionele psychotherapie en het gebruik van antidepressiva. Een van die alternatieven is scholing in ‘geweldloze emotionele communicatie’.

Er is niets slechter voor een onderneming en voor de mensen die er werken, dan geweld in de onderlinge verhoudingen. Denk daarbij niet aan fysieke agressie. Het gaat om dagelijkse akkefietjes, gedachten en uitspraken waarmee we onszelf en de ander geweld aandoen. Bijvoorbeeld: ‘ze pakken het niet goed aan en ik weet het beter’, ‘ze moeten naar me luisteren’, ‘ik werk onder mijn niveau’, ‘ik word niet gewaardeerd’, ‘mijn baas is een waardeloze leidinggevende’, enzovoort.

De meeste mensen reageren in dergelijke situaties passief agressief. Bijvoorbeeld: niet reageren op een mail, een afspraak niet nakomen, over iemand roddelen, iemand negeren in het bedrijfsrestaurant of je verongelijkt, mokkend terugtrekken.

Er zijn ook mensen die actief agressief reageren. Die voeren discussies, maken ruzie of gaan een conflict aan. Beide reactiestijlen van verborgen of openlijke agressie bieden nooit een echte oplossing.

 

De oplossing zit in ‘heldere’ communicatie. Je kunt het ook ‘geweldloze emotionele’ communicatie noemen. Die omvat onder meer dat je onderscheid leert maken tussen ‘mijn zaak’ en ‘jouw zaak’, dat je de ander respecteert, dat je je vermogen ontwikkelt om echt te luisteren naar de ander en diens behoeften, dat je je vaardigheden vergroot om je eigen behoeften en grenzen aan te geven.

Wat betreft moderne communicatiemiddelen zijn we tot alles in staat. En het lijkt er soms op of we het belang van menselijke betrekkingen bij het werk opnieuw moeten uitvinden en leren.

Wil je met je team leren om helder en geweldloos te communiceren? Neem contact met me op via mijn website.

Spirituele stress

De maand van de spiritualiteit is voorbij. Zaterdag 28 november jl. stond in Trouw een artikel van Klaas Rozemond onder de titel ‘Spiritualiteit werd een consumptieartikel’: “Er is een omvangrijke economische markt ontstaan van spirituele producten en diensten [..]. De spirituele markt van welzijn en geluk wordt gekenmerkt door een ongeremde jacht naar allerlei vormen van geestelijk genot”.

Wat ik hieruit oppik en onderschrijf, is dat de spirituele markt in essentie meer van hetzelfde biedt, ook al is de verpakking anders. De essentie is dat we nog steeds bezig blijven iets te willen, na te jagen, te bereiken. Heel gemakkelijk leidt dit tot wat ik noem ‘spirituele stress’. Concrete voorbeelden daarvan heb ik in overvloed. Een paar noem ik hier.

Sommige deelnemers aan de negendaagse The School for The Work of Byron Katie raken tegen het eind van het programma in verwarring, wanhoop of stress omdat ‘het’ waarvoor ze kwamen, nog niet is gerealiseerd.

Een vrouw die ik van nabij ken, had het afgelopen jaar een zwaar jaar: ontslag, ziekte, ongeval. Alles wat maar tegen kon zitten, gebeurde. Maar wat haar echt overstuur maakte en als het ware verlamde, was haar verwarring over ‘wat deze boodschappen haar te vertellen hadden’ en haar angst dat zolang zij deze boodschappen ‘niet goed verstond, nog meer ellende op haar pad zou komen’. Een reactie op spirituele stromingen die je proberen wijs te maken dat ‘niets toeval is, alles een betekenis heeft die je moet zien te ontcijferen’.

Een man is al een aantal jaren flink bezig om ‘aan zichzelf te sleutelen’, zoals hij het zelf noemt. Dat heeft hem veel opgeleverd: meer rust en ontspanning en over het algemeen betere relaties. Alleen nu loopt het behoorlijk spaak op het werk; met die nieuwe collega werkt het echt niet, ondanks alles wat hij zelf al heeft geprobeerd. Hij raakt in stress omdat hij ervan overtuigd is dat hij ‘nog niet genoeg aan zichzelf heeft gedaan’ en hij gaat naarstig op zoek naar een volgende spirituele cursus om zichzelf verder te ontwikkelen en te verbeteren. Mijn reactie werkt ontnuchterend: “Hoe zou het zijn om grenzen te gaan stellen? Aan je eigen drang tot verbetering en aan die lastige collega?”

 

Wat het artikel in Trouw en deze voorbeelden mij laten zien, is dat ik ook spiritueel in de war kan zijn. Spiritualiteit biedt geen garantie op helderheid of innerlijke vrede. Misschien komen we in de buurt van spiritualiteit, door onze behoefte aan maakbaarheid en controle te leren zien?

Rijk aan wereldwijde verbindingen, arm aan direct contact

Vandaag, 28 november 14.28 uur, is het precies 20 jaar geleden dat Nederland als eerste land buiten de VS aansluiting kreeg op het Amerikaanse ‘internet’. Deze blog is een van de zeer vele mogelijkheden die het wereldwijde internet heeft ontsloten.

 

In de terugblikken vandaag overheerst het verhaal van de wereldwijde verbindingen en contacten die mogelijk zijn dankzij internet en telecommunicatie. En tegelijk komt bij mij de vraag op hoe we ons verbinden en contact maken met de mensen die recht voor onze neus zitten, lopen of staan?

De afgelopen week was ik veelvuldig in volle treinen. Het aantal keren dat reizigers hun bellende of anderszins lawaai makende medereizigers aanspreken, kan ik niet meer op de vingers van twee handen tellen. In ongeveer de helft van deze situaties zijn ‘aanval’ en ‘verdediging’ typerend voor het elkaar aanspreken.

 

Dit brengt mij op de gedachte dat wereldwijde verbindingen prachtig zijn en virtueel. Het zijn illusies. Feitelijk is er slechts één realiteit, namelijk de werkelijke situatie waarin ik mij nu bevind. Bijvoorbeeld in een volle trein met medepassagiers die geluid produceren. Het lijkt wel of we die realiteit niet meer kunnen waarnemen omdat we ons virtueel verbindend voortbewegen, met onze oren en ogen vastgeplakt aan mobiele telefoon, blackberry, laptop. Rijk aan wereldwijde verbindingen, arm aan direct contact.

Laat je je leven door je verborgen bestuurders?

Het werk is bij uitstek de plek om je te láten leven. We snellen van vergadering naar afspraak, van overvolle inbox naar boze klant. Hebben we het te druk of maken we ons te druk? En als we ons te druk maken, hoe komt dat dan en wat is daaraan te doen?

 

Tijdens een training ‘Timemanagement Anders’ kwamen er natuurlijk verhalen over de vele mails waar men iets mee ‘moest’. Iemand zei: “Natuurlijk weet ik dat het beter is om mijn mails bijvoorbeeld tweemaal per dag in een half uur af te handelen. En hoewel ik dat weet, kan ik het niet laten om tussendoor te kijken en te reageren. Dat geeft soms veel stress en gedoe.”

 

We gingen op zoek naar onderliggende overtuigingen, want dat zijn de verborgen bestuurders die soms sterker zijn dan alles wat we met ons verstand weten. Deze vrouw ontdekte dat haar behoefte om de boel onder controle te houden maakte dat ze heel vaak haar inbox checkte: “Om te kijken of er niets fout gaat of om mensen die een verkeerde kant opgaan van de juiste informatie te voorzien.” Deze vrouw kreeg inzicht in de verborgen bestuurders van haar gedrag. Ze kon er om lachen.

 

Er zijn vele verborgen bestuurders die maken dat mensen geleefd worden op het werk. Een belangrijke verborgen bestuurder is de verwachting waaraan je denkt te moeten voldoen, zowel die van anderen als die van jezelf. Vraag jezelf eens af: “ik moet aan die en die verwachting voldoen, want anders …..” en ervaar wat er in je opkomt. De kans is groot dat het angstreacties zijn, zoals de angst om fouten te maken, tekort te schieten, de dingen niet op tijd af te hebben en dan kritiek te krijgen of geld tekort te komen. Angst maakt dat je je láát leven, vertrouwen maakt dat je gaat léven.

Wie anderen wil leiden, leidt eerst zichzelf

Volgens een onderzoek van het Instituut voor Stress Preventie (ISP) is de direct leidinggevende de grootste stressor in het Nederlandse bedrijfsleven. Aan deze stressor zitten echter twee kanten: die van de manager én die van de medewerker.

 

Wie leiding wil geven aan anderen, moet vooral zichzelf leiden. Wie zichzelf door en door kent, wie zichzelf kan sturen en leiden ongeacht de omstandigheden, is een ware leider. Mensen die daartoe in staat zijn, zijn vrij schaars in managementland.

 

Een medewerker die zich afhankelijk opstelt en zijn manager trouw volgt doet in wezen hetzelfde als een medewerker die openlijk of in het geheim tegen het management rebelleert. Beiden laten een vorm van aangepast of reactief gedrag zien. Ze reageren in reactie op de ander en niet vanuit de eigen autonomie. Medewerkers die werken aan zelfinzicht, gaan hun eigen leiderschap ervaren. Als je – ongeacht de omstandigheden – je eigen leiderschap kunt ervaren, kun je de leiding van anderen aanvaarden.

 

Wie zich daarvan niet bewust wordt, blijft ronddraaien in patroonmatige reacties. Dat geldt zowel voor managers als voor medewerkers. Competenties als vermogen tot zelfreflectie, feedback geven en ontvangen zijn essentieel in de ontwikkeling van leiderschap bij managers en bij medewerkers.

Een inspirerend boekje over dit onderwerp is Persoonlijk leiderschap van Wibe Veenbaas en Piet Weisfelt.