Odissea inspiratie Hittemoment

Van vastzitten naar losmaken

In de afgelopen weken, toen ik aan het schrijven was aan deze aflevering van mijn blogserie ‘Gemoedsrust in ‘gewonigheid’’, werkte ik met een aantal mensen samen die stuk voor stuk zeiden dat ze vast zaten in ‘oud’ gedrag en daardoor geen gemoedsrust hadden. En toen kreeg ik zelf ook te maken met ‘oud’ gedrag en verstoring van mijn gemoedsrust. Daarom in deze aflevering aandacht voor vastzitten in ‘oud’ gedrag en hoe daar losser in te worden.

Hittemoment

Mijn ‘oude’ gedrag stak de kop op tijdens een projectoverleg. Vol enthousiasme had ik aan bepaalde zaken gewerkt en ik verwachtte een soortgelijke instelling van de anderen. Die reageerden echter niet of nauwelijks, ze leken vooral afwachtend. Ik voelde mijn lichaamstemperatuur stijgen. Gevoelens van teleurstelling en ergernis kwamen op. Zo’n ervaring noem ik een hittemoment. Tijdens het overleg scande ik snel voor mezelf een aantal mogelijkheden, zoals er tegenin gaan of afhaken. Het werd innerlijk afhaken. Met een gedachte als “Ze zoeken het maar uit”. Na het overleg kwam er nog een bekende reactie voorbij, namelijk achteraf contact zoeken met anderen en dan natuurlijk alleen medestanders. Die mogelijkheid heb ik met een glimlach aan me voorbij laten gaan.

Reflexen belemmeren

Afhaken en het zoeken van medestanders zijn populaire reacties van verzet. Afhaken zit in de categorie vluchten/vermijden, medestanders zoeken valt onder vechten/verdedigen. Dan heb je ook nog verstijven/verkrampen of verstandelijk wegredeneren. Herken je dat deze reflexen niet écht werken? De functie ervan is om het onprettige gevoel weg te nemen dat de aanleiding teweeg brengt. In mijn geval hielpen de reflexen mij om mijn teleurstelling niet te voelen en weg te blijven van een gevoel van verdriet dat daaronder ligt. Reflexen zijn dus niet nutteloos, maar ze beperken je enorm in het zien en toepassen van ruimere mogelijkheden.

Reflexen als vertrekpunt

Een aanleiding van buiten (in mijn geval reacties die ik niet had verwacht) zet een reflex aan. Een aanleiding kies je niet, die doet zich vanzelf voor. Vervolgens heb je wel een keuze hoe daarmee om te gaan. Klinkt eenvoudig en dat is het niet! Een reflex-reactie gaat namelijk supersnel in een netwerk van allerlei gedachten die in de kern neerkomen op: “ik zie het zó en dat is beter dan hoe jij het ziet”. Vasthouden aan verwachtingen die vervolgens niet blijken te kloppen met de realiteit, is ook een perfecte vastzetter. Hoe kom je dan losser van je automatische reflex?

Flexibel en onafhankelijk

Al eerder heb ik in deze serie inspiratie gedeeld uit de stoïcijnse filosofie. Volgens deze benadering is gemoedsrust het gevolg van mentale flexibiliteit en emotionele onafhankelijkheid. Mentale flexibiliteit ontwikkel je door je gedachten te onderzoeken en dan ontdek je dat er altijd andere zienswijzen mogelijk zijn dan die van jezelf. Emotionele onafhankelijkheid klinkt misschien kil. Dat is het echter niet. Er wordt mee bedoeld dat je niet in de greep raakt van een aanleiding en een automatische reflex-reactie. En dat je je ook niet gevoelsmatig afhankelijk maakt van wat andere mensen (van je) denken of van wat ze wel of niet doen.

Oefenen met geduld

Het begint ermee om je eigen gevoeligheid goed te kennen en te herkennen als die zich voordoet (in mijn geval doelgerichtheid en enthousiasme die op gespannen voet staan met een meer afwachtende en onderzoekende instelling). De stap na de herkenning en erkenning is het verduren van het onprettige gevoel (teleurstelling, verdriet). Onderstaande oefening is behulpzaam bij het ontwikkelen van emotionele onafhankelijkheid. Het is geen ‘quick fix’. Een snelle oplossing bestaat soms voor een auto of een ander ding, maar nooit voor menselijk gedrag. Door geregeld te oefenen gaat het wel effect sorteren. Mentale flexibiliteit, daar ga ik volgende keer over schrijven.

Lees verder in de volgende afleveringen:

  • Emoties als signaal
  • Er is altijd een keuze
  • Hoe houd je jezelf helder?
  • Van lijden naar leiden.

Al gepubliceerd:

Iets anders dan ‘fijne feestdagen’- 13 december 2017

Een ‘imperfecte’ realiteit – 30 december 2017

Van bestrijden naar waarnemen – 28 januari 2018

Wat ligt in je macht?  – 28 februari 2018

 

Oefening

Zoek een rustige plek op waar je niet gestoord wordt. Breng je aandacht naar binnen. Ervaar een recent  hittemoment dat jij hebt meegemaakt.

Ken jezelf:

  • Wat was voor jou belangrijk in die situatie?
  • Wat zijn je waarden en overtuigingen die daaronder liggen?
  • Waar botsten die mee?

Herken je gevoeligheid:

  • Wat was je fysieke reactie? Bijvoorbeeld lichaamstemperatuur, ademhaling, spierspanning, buikgevoel, borstgevoel, druk hoofd.
  • Welke emoties kwamen op?
  • Wat was je reflex-reactie? Bijvoorbeeld vechten/verdedigen, vluchten/vermijden, verstijven/verkrampen of verstandelijk wegredeneren.

Erken je gevoeligheid:

  • Wat was precies de aanleiding die je gevoeligheid prikkelde?
  • Was het iets wat iemand zei?
  • Of was het iets wat iemand deed?
  • Herken je die gevoeligheid ook in andere situaties?
  • Kun je je gevoeligheid bondig onder woorden brengen? Bijvoorbeeld: “Ik ben iemand die enthousiast, doelgericht en hard kan werken. In mijn enthousiasme heb ik dan weinig of geen begrip voor mensen die er anders in zitten. ”

Verduur het onprettige gevoel:

  • Ervaar op de rustige plek waar je nu bent, het onprettige gevoel dat bij je hittemoment hoort.
  • Hoe is het om dit onprettige gevoel nu niet weg te werken?
  • Hoe is het om dit gevoel nu gewoon toe te laten?
  • Kun je ervaren dat het dan toch als vanzelf verdwijnt?

Concrete en haalbare stap:

  • Wat is in dit hittemoment voor jou een concrete en haalbare stap om voorbij je reflex te komen?
  • Is jouw eerste stap iets fysieks? Bijvoorbeeld: opstaan en even bewegen, bewust adem halen, een glaasje water halen, letterlijk even op je handen gaan zitten, een voorwerp vastpakken e.d.
  • Is jouw eerste (of volgende) stap iets mentaals? Bijvoorbeeld: tot 10 tellen, even helemaal niets doen, je realiseren dat je een gedachte gelooft die niet klopt met de realiteit.

 

 

 

2 antwoorden
  1. Margreet van Persie zegt:

    Onderstaande reactie heb ik ontvangen van Birgit Kahl:

    “Ja, wat je schrijft is heel herkenbaar!
    Ook ik ken zulke momenten van teleurstelling als iemand niet zo reageert als ik verwacht heb. Maar ik weet inmiddels ook heel goed dat dit gevoel ALLES met mij te maken heeft en NIET met die ander. Met andere woorden: ik ben veel te veel op mijzelf gefocust en altijd bang om afgewezen te worden.
    Als ik probeer mijzelf niet zo belangrijk te vinden, gewoon doe waar ik goed in ben en het gedrag van de ander voor kennisgeving aanneem zonder daarin meteen een afkeuring van MIJ als persoon te zien gaat het een stuk beter met mij!
    Volgens mij zijn wij mensen allemaal op zoek naar hetzelfde.
    Wij willen gezien en vooral ook gewaardeerd worden door de ander en zodra iemand zich anders gedraagt dan wij verwachten schieten we in de stress.
    Misschien zou het helpen als we ons wat vaker realiseerden dat het gedrag van die ander ook meestal is ingegeven door zijn of haar reflexen die precies dezelfde oorzaak hebben als de onze.
    En misschien moeten we gewoon ook accepteren dat we af en toe weer in de oude reflexmodus schieten, dat we weer eens vast zitten in ons oude gedrag, dat geeft misschien ook weer wat meer gemoedsrust.
    En wat betreft gemoedsrust in het “gewonige”:
    Ik denk dat al dat gedoe op social media, de permanente “Selbstdarstellung” (exhibitionisme) en de “Nabelschau” (narcisme) op facebook etc. het vandaag de dag ook niet bepaald makkelijk maken om die gemoedsrust te vinden. Misschien zitten veel mensen ook daarom zo met zichzelf in de knoop. Mensen spiegelen zich steeds meer aan anderen waardoor het nog lastiger wordt om tevreden te zijn met jezelf en met jouw manier van leven.
    Via mijn petekind ben ik ook ooit op facebook beland maar ik heb – niet alleen door de laatste skandalen – besloten om mijn account te sluiten. Ik ben er helemaal klaar mee en het geeft me een stuk meer gemoedsrust. Good riddance!”

    Beantwoorden
    • Margreet van Persie zegt:

      Dank je wel, Birgit, voor het delen van jouw gedachten. Heerlijk om te accepteren – zonder gevoelens van schuld of schaamte – als we in oud gedrag zitten. Als het gebeurt, ga ik er graag samen met jou heel hard en hartelijk om lachen. Ja, die angst voor uitsluiting of afwijzing kan heel krachtig zijn. Op de social media kun je de – soms idiote – symptomen ervan waarnemen. Ik snap helemaal dat je je account op FB hebt gesloten. En ik denk dat het een realiteit is geworden waarmee we op de een of andere manier te dealen hebben. Ik deal er zelf mee door FB uitsluitend te gebruiken voor enkele ‘besloten’ groepen en voor het delen van informatieve ‘inhoud’. Mijn leven (liefde, geluk, stress of ongeluk, familieleden, vrienden, uitjes, vakanties, gevoelens etc.) is niet bijzonder en uniek. Wel voor mij natuurlijk, maar niet voor anderen. En dat geldt ook voor al die andere levens. Bijzonder en uniek voor de betrokkene en niet voor mij. Wie voortdurend naar de levens van anderen kijkt, tja, wie leidt dan jouw leven? Ik zie inderdaad een relatie tussen het gebruik van (social) media en gemoedsrust (of het ontbreken daarvan).

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *